شناخت‌های گوناگون از قرآن، ما را به مرجعیت کتاب الهی نزدیک‌تر می‌کند/ تمسک به سنت مسیر فهم تمدنی قرآن

به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی مهدوی‌راد، استاد دانشگاه تهران در مراسم افتتاحیه همایش بین‌المللی «امت ـ تمدن در قرآن» که روز چهارشنبه، ۲۴ دی‌ماه در تالار امام حسین(ع) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد، با اشاره به اینکه این همایش، مراسم فاخر و ارزشمندی است و ارائه هر استاد در این همایش فخر فاخر است، اظهار کرد: شناخت‌های متعدد و موضع ما در برابر شناخت‌های گوناگون از قرآن، ما را به مرجعیت قرآن نزدیک‌تر می‌کند و باید از سنت و اهل بیت(ع) استفاده کرده و به سمت بهره‌مندی از معارف و شناخت قرآن کریم حرکت کنیم.

وی افزود: در میراث امیرمؤمنان علی(ع) چگونگی رفتن به محضر قرآن کریم مطرح شده است و همچنین پیامبر(ص) فرمود برای استنطاق از قرآن باید به من مراجعه کنید و این حجت برماست که باید از سنت و اهل بیت(ع) به معارف قرآن دست پیدا کنیم.

استاد تمام دانشگاه تهران اظهار کرد: اگر امروز از امیرمؤمنان علی(ع) می‌پرسیدیم، چگونه به قرآن کریم مراجعه کنیم، خواهند فرمود اگر تفسیر به رأی نباشد، دردمندانه و پرسشگرانه به محضر قرآن برویم، ما گاهی اوقات با انباشت ذهنی به قرآن مراجعه خواهیم کرد که گویی خودمان معارف را می‌دانیم و گاهی اوقات احساس می‌کنیم نیازمند مراجعه و تفسیر قرآن نیستیم؛ با استناد به وصیت امیرمؤمنان(ع) هنگام شهادت مبنی بر اقامه سنت و قرآن باید بگوییم که برای عمل به این وصیت باید از معصومان(ع) راهنمایی و مدد بگیریم.

وی با بیان اینکه ما رسالت اقامه قرآن را بر عهده داریم، اضافه کرد: در روایات اقامه نماز و دین و حتی امام داریم، «ان اقیموا امام العادل» و شاید تصور شود اقامه قرآن نداریم، اما اقامه قرآن هم داریم: قرآن کریم فرموده است: «قُلْ یَا أَهْلَ الْکِتَابِ لَسْتُمْ عَلَیٰ شَیْءٍ حَتَّیٰ تُقِیمُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِیلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَیْکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ»؛ آیه را در کنار این روایت شریف و لطیف بگذاریم؛ «ایاک اعنی واسمعی یا جاره.»

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدوی‌راد بیان کرد: یک سالی قرآن‌پژوهان جهان اسلام را به تهران دعوت کردیم و بنده این آیه و روایت را به هم ضمیمه کردم؛ یک فرد تونسی به من گفت به برکت اهل بیت(ع) من این فهم از قرآن را هدیه و سوغات برای برادران تونسی خودم می‌برم که ما اقامه قرآن هم داریم؛ قرآن در آیه مزبور فرموده است: شما عیسوی و موسوی نخواهید بود مگر اینکه تورات و انجیل را اقامه کنید.

مدیر کتابخانه علوم قرآن و تفسیر اظهار کرد: آیه می‌گوید اهل قرآن نخواهید بود مگر اینکه قرآن را اقامه کنید؛ بنده یک محتوایی را از مقام معظم رهبری دارم که قالب آن برای خودم هست؛ ایشان فرموده‌اند: اقامه یعنی متبلور کردن در صفحه ذهن و عینیت بخشیدن به آن در صحنه زندگی؛ یعنی وقتی می‌گوییم اقامه نماز، این مفاهیم ابتدا در زندگی من متبلور شود و بعد تلاش کنم در زندگی مردم نیز تحقق عینی پیدا کند.

استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه ما رسالت اقامه قرآن را بر عهده داریم، یک گام آن است که معارف قرآن را «کما هو حقه» به جامعه عرضه کنیم آن‌چنان که اهل بیت(ع) به ما آموختند، تصریح کرد: حضرت علی(ع) فرمودند: «فاستنطقوه؛ قرآن ساکت است و آن را به زبان در بیاورید»؛ شهید صدر از همین تعبیر یک نظریه استخراج کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدوی‌راد اضافه کرد: حال ما به حضرت علی(ع) بگوییم که چگونه قرآن را استنطاق کنیم ما را به رسول‌الله(ص) ارجاع می‌دهند که فرمودند: «فاستنطقوه بسنتی» یعنی با سنت من قرآن را به نطق درآورید و سنت رسول‌الله(ص) سنت اهل بیت(ع) هم هست.

وی با تأکید بر اینکه بنده به همراه برخی دوستان آن‌قدر از قرآن قواعد و نصوص استخراج کردیم که روش فهم قرآن را به ما یاد می‌دهد، گفت: ما ساعت‌ها می‌نشینیم و ارتباط قرآن و حدیث را بحث می‌کنیم که به نظر بنده حیرت‌آور است و احادیث ما را راهنمایی می‌کنند تا قرآن را بفهمیم.

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدوی‌راد تصریح کرد: علامه طباطبایی(ره) که مبدع ورود به دنیای ناپیداکرانه قرآن کریم بود، در تفسیر المیزان پرسشی مطرح کردند، بر این مبنا که پیامبر(ص) معلم است یا مفسر؟ ایشان بر این باور بودند که پیامبر(ص) معلم است و مسیر و هدف را به انسان‌ها نشان می‌دهند.

وی با بیان اینکه پیامبر(ص) معلم و مفسر است، تأکید کرد: ائمه معصوم(ع) برای رفتن به مغزهای معارف قرآن کریم راه‌هایی را پیش‌ روی مفسران گذاشتند، از جمله این راه‌ها می‌توان به توسعه معنایی و توجه به آنچه درباره امت‌های پیشین بود، اشاره کنیم.

استاد تمام دانشگاه تهران با بیان اینکه تمسک به سنت مسیر فهم تمدنی از قرآن است، گفت: با هدایت سنت به سمت آیات حرکت کنیم و با این هدایت به سمت فهم تمدنی قرآن حرکت کنیم.